Jan Sunderland (ur. 7 lutego 1891 w Warszawie, zm. 3 września 1979 w Warszawie) - artysta fotografik, artysta plastyk, krytyk i teoretyk sztuki. Współzałożyciel Związku Polskich Artystów Fotografików, posiadacz najwyższego, międzynarodowego tytułu w fotografii artystycznej: Excellence Honoraire FIAP. Autor książek z dziedziny fotografii.
Więcej o Janie Sunderlandzie w Wikipedii.
"31 przykazań dla fotoamatorów" (tekst z 1975 roku) jest zbiorem cennych wskazówek - prawd, które każdy, kto chce się mienić fotografem, a nie fotusiem, powinien znać i umieć stosować w praktyce. Za życia Jana Sunderlanda fotografia wyglądała zupełnie inaczej, niż dziś, 31 lat po jego śmierci. Niektóre przykazania straciły więc świeżość, ale postaram się je unowocześnić tak, aby miały przełożenie także w fotografii cyfrowej. Moje uwagi do poszczególnych wskazówek dopisane są
kursywą. Zapraszam!
31 przykazań estetycznych dla fotoamatorów
1. Zapamiętaj sobie na zawsze i na każdą chwilę, że obraz fotograficzny to nie tylko pewna treść, lecz zarazem przedmiot składający się z plam i linii. Te plamy i linie winny tworzyć całość harmonijną, czyli miłą dla oka.
Poczytaj sobie o kompozycji w fotografii - w internecie sporo na ten temat napisano. Jeśli nauczysz się stosować podstawowe reguły z „trójpodziałem” na czele i wejdzie Ci to w krew, wówczas właściwe komponowanie kadrów powinno stać się tak proste, jak układanie szyneczki i plasterka pomidorka na kromce chleba :) Ale pamiętaj: najpierw podstawy podstaw i swoboda w ich stosowaniu.
2. Malarz może układać wszystkie części swego obrazu, ty możesz tylko wybierać cząstki rzeczywistości, jakie Ci wzrok przedkłada. Miej więc oczy stale szeroko otwarte na świat; wypatruj tych jego fragmentów, które coś znaczą, i tych, które tworzą ładne bądź mocne w wyrazie obrazy. Szukaj więc piękna i wyrazu.
3. Fotografując na materiałach czarno-białych, naucz się nie widzieć barw; staraj się zobaczyć motyw w tonach czerni, różnych odcieni szarości i bieli, czyli tak, jak będzie wyglądało zdjęcie.
W dobie fotografii cyfrowej posiadacze aparatów nie mają takich ograniczeń, jak w czasach fotografii analogowej. Dzisiaj można po prostu pstryknąć, a dopiero później zastanowić się nad tym, czy zdjęcie będzie czarno-białe czy kolorowe. To przykazanie warto jednak wziąć sobie do serca, by już przed zrobieniem zdjęcia móc decydować o jego ostatecznej formie. Widząc kadr przeanalizować, czy korzystniejsza będzie dlań kolorowość, czy skala szarości i po podjęciu decyzji skomponować zdjęcie tak, aby było najlepiej.
4. Przyjrzyj się dobrze wybranemu tematowi: czy nie ma w nim czegoś, co by zepsuło zdjęcie. Jeżeli z głowy fotografowanej osoby "wyrasta" drzewo lub słup telegraficzny, to albo przesuń tę osobę, albo sam stań z aparatem w innym miejscu.
Do tego naucz się decydować o tym, której osoby przesunięcie będzie korzystniejsze dla fotografii - w szczególności podczas fotografowania z dużą głębią ostrości.
5. Fotografuj tylko to, co Ci się podoba albo Cię interesuje. Ale zważ, że Van Gogh potrafił wziąć za temat obrazu stare buciki i stworzyć arcydzieło.